Een tipsblog over gokken nader bekeken
Een bonus voelt als een aanbod, maar in de regelgeving is het reclame. Wat betekent die gelijkstelling voor wat aanbieders mogen laten zien en voor wat spelers mogen verwachten? Dit stuk behandelt het juridische begrip kansspelreclame, de rol van de Kansspelautoriteit, de eisen aan bonusberichten, de doelgroepen die buiten beeld moeten blijven en het verbod op ongerichte reclame. Ook komt aan bod hoe reclame in gewone communicatie te herkennen is, waar de regels zijn na te lezen en hoe het kader zich sinds 2021 heeft ontwikkeld. Zo ontstaat een samenhangend beeld van de plaats van bonussen binnen het reclamerecht.
Reclame in juridische zin
Kansspelreclame is breder dan een advertentie in de krant of een spotje op tv. In juridische zin gaat het om elke uiting die erop gericht is een kansspelaanbod onder de aandacht te brengen, op welk kanaal ook: banner, e-mail, bericht in een app, pop-up of tekst op een website. De vorm is niet bepalend; de functie is dat wel. Beoordeling gaat dus uit van het doel, niet van de verpakking.
Wat dit betekent voor de speler
Voor de speler is de kern nuchter: informatie over een aanbod moet controleerbaar zijn. Omdat bonussen onder de reclameregels vallen, mag de speler verwachten dat voorwaarden volledig en duidelijk zijn beschreven en dat ze te vinden zijn voordat een keuze wordt gemaakt. Een bonus is geen buitenkans maar een voorwaardelijke regeling, en reclame moet die voorwaarden eerlijk weergeven.
Hoe toezicht op reclame verloopt
De Kansspelautoriteit (KSA) is de toezichthouder op kansspelreclame. Zij beoordeelt of uitingen van vergunninghouders binnen de regels blijven, en kan optreden wanneer dat niet het geval is. Aanbieders hebben zelf de plicht hun uitingen aan de regels te toetsen; de toezichthouder controleert daarna. Voor bonussen betekent dat dat de KSA nagaat of de voorwaarden volledig en duidelijk zijn, of er kunstmatige haast wordt gecreeerd en of de uiting niet op verboden doelgroepen is gericht. Daarnaast kan de KSA meldingen ontvangen, ook anonieme, over illegaal aanbod en fraude. Het toezicht geldt voor alle vergunninghouders op dezelfde manier, zodat de regels voor elke aanbieder dezelfde zijn.
Verantwoord spelen apart van reclame
Boodschappen over verantwoord spelen mogen niet worden gecombineerd met reclame. Dat lijkt op het eerste gezicht vreemd, want zo’n boodschap is bedoeld om bescherming te bieden. De gedachte erachter is dat een reclameboodschap haar kracht verliest als ze wordt vermengd met een waarschuwing, en dat een beschermende boodschap niet bedoeld is als versiering van een aanbod. Beide krijgen daardoor een eigen plek en een eigen functie, zodat ze elkaar niet verzwakken. Hulp en informatie over beschermingsmiddelen staan los van het aanbod, en dat maakt het onderscheid voor de lezer helder. Zo blijft duidelijk wat commerciele uiting is en wat een beschermend hulpmiddel.
Wat reclame niet mag gebruiken of combineren:
- rolmodellen zoals influencers, (voormalige) sporters en modellen;
- een gerichte benadering van 18 tot 23 jaar;
- boodschappen over verantwoord spelen in dezelfde uiting;
- kunstmatige haast rond een aanbod.
Doelgroepen die buiten beeld moeten blijven
Reclame mag zich niet richten op kwetsbare spelers en niet op de groep van 18 tot 23 jaar. Voor deze jongvolwassenen geldt dat het publiek van een uiting voor ten minste 95 procent uit 24-plussers moet bestaan. Voor bonussen geldt dezelfde terughoudendheid: ze mogen niet op deze groepen worden gericht. Bij het opstellen van een campagne moet dus vooraf worden nagedacht over wie het bericht gaat zien. Het criterium richt zich op het bereik, dus op wie een uiting in werkelijkheid ontvangt, en niet alleen op wat de afzender beoogt. Zo wordt voorkomen dat een campagne die breed lijkt, toch ongemerkt een jong publiek bereikt.
Bonussen als vorm van reclame
Bonussen zijn uitdrukkelijk gelijkgesteld aan reclame. Dat geldt ook voor loyaliteits- en spaarprogramma’s, waarbij punten of niveaus worden opgebouwd. Daarmee vallen ze onder alle reclameregels, naast de specifieke eisen aan bonussen zelf. Een bonus moet volledig en duidelijk zijn beschreven. Kunstmatige haast is niet toegestaan, terugbetaling van verlies als bonus bestaat in Nederland niet en een bonus mag niet tijdens het spelen worden aangeboden. De speler moet de voorwaarden uitdrukkelijk accepteren, kan een bonus weigeren, en na een ingreep gericht op het voorkomen van verslaving volgt een periode zonder bonussen.
Eisen aan bonusreclame op een rij:
- een volledige en duidelijke beschrijving;
- geen kunstmatige urgentie;
- geen richting op kwetsbare spelers of 18 tot 23 jaar;
- geen aanbod tijdens het spelen;
- een uitdrukkelijke acceptatie van de voorwaarden.
Eisen aan de beschrijving van het aanbod
Een bonusbeschrijving moet het bedrag, de voorwaarden voor toekenning en uitbetaling, de omzetvoorwaarde en de geldigheidsduur vermelden. Alleen als al deze onderdelen er staan, is de beschrijving volledig, en alleen als ze zonder uitleg te begrijpen zijn, is ze duidelijk. Beide woorden doen dus werk in de regel.
De eisen en hun doel:
| Volledig bedrag en voorwaarden | de speler weet wat er is aangeboden |
| Duidelijke omzetvoorwaarde | geen verrassing bij uitbetaling |
| Vermelde termijn | de geldigheid is vooraf bekend |
Ongerichte reclame en de datum 1 juli 2023
Sinds 1 juli 2023 is ongerichte reclame voor online kansspelen verboden. Ongericht wil zeggen dat de uiting een breed, onbepaald publiek bereikt, zoals een billboard, een tv-spot of een radiospot, en niet iemand die zich er zelf voor heeft opgegeven. Gerichte reclame blijft onder voorwaarden mogelijk, bijvoorbeeld een bericht aan iemand met een account, en valt onder alle andere eisen uit dit stuk. Het verbod verandert het straatbeeld, maar niet de regels voor bonussen: een bonus blijft reclame, ook als ze in een gerichte vorm wordt aangeboden. Het onderscheid tussen beide vormen is daarmee een van de belangrijkste lijnen in het huidige kader, met als gevolg dat reclame minder zichtbaar is voor wie er niet naar zoekt.
Reclame herkennen in gewone communicatie
Reclame zit niet alleen in advertenties. Een e-mail met een aanbod, een bericht in een app of een pop-up met een bonus zijn voorbeelden van gewone communicatie die als reclame telt. Het gaat niet om de plek, maar om de strekking: wordt een aanbod onder de aandacht gebracht, dan valt het onder de regels. Dat geldt ook voor korte berichten, waar weinig ruimte is voor voorwaarden.
De tabel laat zien hoe uitingen worden gerekend:
| E-mail met bonusaanbod | ja |
| Bericht over een loyaliteitsprogramma | ja |
| Pop-up met een aanbod | ja |
| Algemene spelregels | afhankelijk van de uiting |
Waar je regels zelf kunt nalezen
De KSA publiceert op haar website de belangrijkste regels voor kansspelreclame en de eisen aan bonussen. Ook de sponsoringsregels staan daar. Wie een uiting wil beoordelen, kan de pagina’s raadplegen en vergelijken met wat een aanbieder laat zien. De Kansspelwijzer toont welke aanbieders een vergunning hebben. Een informatiepagina bestaat doorgaans uit een kop, een inleiding en een zijbalk met koppelingen. Hoe een gewone startpagina is opgebouwd, is te zien op https://fitnessreceptenboek.nl/.
Een rij maatregelen sinds 2021
Op 1 april 2021 trad de Wet kansspelen op afstand (Wet Koa) in werking, en op 1 oktober 2021 openden de eerste vergunningen de legale online markt. Het reclamekader is sindsdien aangescherpt. Op 1 juli 2023 kwam er een verbod op ongerichte reclame, en op 1 juli 2025 mogen online aanbieders niet meer sponsoren, ook niet in de sport. Daarnaast gelden beperkingen op rolmodellen, op het richten van reclame op 18 tot 23 jaar en op het combineren van reclame met boodschappen over verantwoord spelen. Het geheel vormt een gelaagd kader waarin elke maatregel een eigen onderdeel van de reclamepraktijk raakt.
Het reclamebeleid blijft in beweging
Het reclamebeleid is de afgelopen jaren meerdere keren aangescherpt en blijft onderwerp van maatschappelijke discussie, zowel bij beleidsmakers als in de media. Voor lezers is het belangrijk onderscheid te maken tussen wat al geldt en wat nog wordt besproken. Wijzigingen werken pas door wanneer ze in wet- of regelgeving zijn vastgelegd; tot die tijd blijven de huidige regels bepalend voor alle partijen.
Samengevat is een bonus reclame en valt hij onder dezelfde eisen als elke andere uiting. De KSA houdt toezicht, een volledige en duidelijke beschrijving is verplicht en kwetsbare spelers en jongvolwassenen mogen niet worden benaderd. Rolmodellen, kunstmatige haast en ongerichte reclame zijn uitgesloten. Wie een uiting wil beoordelen, kan de regels bij de toezichthouder nalezen en zo zelf nagaan of een bericht binnen het kader past.